youtube facebook twitter google plus

PostHeaderIcon „Być jak jedno ciało, czyli o dubbingu”

alt

W Polsce najczęściej dubbinguje się filmy animowane i seriale dla młodzieży. Podkładanie głosów do filmów aktorskich wciąż należy do rzadkości. W tym roku będziemy mieli jednak okazję zobaczyć kilka ciekawych produkcji kinowych, m.in. „Czarownicę” z główną rolą Angeliny Jolie (w zwiastunie słychać głos Anny Dereszowskiej), czy „Niesamowitego Spider Mana 2”, któremu głosu użyczy Marcin Bosak.

Polscy widzowie nie są jeszcze przekonani do dubbingowanych produkcji, bo przez wiele lat byli skazani wyłącznie na filmy z lektorem (tzw. szeptankę), którego do dziś zatrudnia się chętnie z pobudek ekonomicznych. Jest to jednak ewenement na europejską skalę. W Czechach, Niemczech, czy Hiszpanii dubbing od dawna jest standardem.

Zawód – widmo

Kadr z serialu „Ja, Klaudiusz”W wywiadzie z 1985 jedna z najwybitniejszych reżyserek polskiego dubbingu, dziś nieżyjąca Zofia Dybowska-Aleksandrowicz, powiedziała: „Na co dzień w ogóle nie zauważa się naszej pracy. I doprawdy nie chodzi o mnie, ale o aktorów, którzy często tworzą perełki, dając swój talent interpretacyjny niekiedy dużo słabszym kreacjom zagranicznych kolegów. Nie mogę zrozumieć, dlaczego recenzenci, nawet w prasie branżowej piszą o grze, montażu, reżyserii, nawet scenografii, a o naszej pracy ani słowa”1. Po prawie dwudziestu latach tę opinię potwierdza inna znakomita reżyserka dubbingowa, Anna Apostolakis: „Też tak myślę. Mam nawet wrażenie, że wtedy dubbing był bardziej poważany, niż teraz. Pani Zofia robiła wspaniałe rzeczy. Młodzi ludzie nie mogą tego pamiętać, ale dla mojego pokolenia Saga rodu Forsyte’ów, Palliserów, czy Ja, Klaudiusz to były wielkie rzeczy. Fantastyczne filmy z wybitnymi aktorami. Ja zagrałam kilka epizodów w ostatnich pracach pani Zofii i mogę powiedzieć, że powstawały z pełnym namaszczeniem: było mnóstwo czasu na rozmowy i próby czytane. Dziś wchodzimy od razu do produkcji”.

Plakat promujący serial „Przyjaciele”     Anna Apostolakis swoją przygodę z dubbingiem rozpoczęła w pierwszej połowie lat 90-tych, kiedy odeszła z teatru w Płocku i za sprawą przyjaciółki, Miriam Aleksandrowicz (córki pani Zofii) zaczęła podkładać głos do filmów. „Najpierw było mało pracy, a potem się zaczął Canal Plus i biegaliśmy od studia do studia, bo powstawały prywatne telewizje, które zapełniały półki nagraniami dla dzieci” – wspomina. Wśród tych nagrań znalazły się tak popularne produkcje, jak „Flinstonowie”, „Jetsonowie”, czy „Teletubisie”. Pani Anna podkładała także głos do filmów aktorskich oraz do kultowego serialu „Przyjaciele”, w którym zagrała rolę Moniki. Jej zdaniem do pracy w dubbingu potrzebny jest specyficzny rodzaj talentu: „Trzeba mieć troszkę takiego sprytu, żeby ogarnąć monitor, dźwięk, tekst, zmienić głos, zobaczyć przerwy. Nie każdy, nawet wybitny, aktor się do tego nadaje”.

Po kilkunastu latach pracy pani Anna odnalazła się równie dobrze się po drugiej stronie mikrofonu. „Zaproponowano mi pracę przy opiece artystycznej. Oczywiście koledzy się obrażą, więc niech będzie reżyseria. Bardzo się bałam, że się do tego nie nadaję, że nie podołam takiej papierkowo – obsadowej robocie, bo największa praca przy reżyserowaniu to obsada. Ale okazało się, że jakoś to się układa i bardzo to lubię”. Efekty mogliśmy oglądać w kinach: „Shrek Forever”, „Karate Kid”, „Niesamowity Spider – Man”. W tych produkcjach zagrała czołówka polskich aktorów (Jerzy Stuhr, Zbigniew Zamachowski, Wojciech Malajkat, czy rekordzista rodzimego dubbingu – Jarosław Boberek), którzy coraz chętniej próbują swoich sił w tej dziedzinie.

Jak jednak dobrać głos do postaci, by zrósł się z nią idealnie? Anna Apostolakis, która często przeprowadza castingi, wyjaśnia: „To na pewno nie jest kwestia podobnej urody, chociaż tak się zdarza. Jeśli mamy jakąś zażywną postać, to nie może jej zagrać szczupak, bo nie będzie miał tej masy w głosie. Znaczenie ma też wiek. W kresce można oszukać, w aktorskim filmie już nie bardzo. Ja na przykład bardzo długo grałam małe dzieci, zresztą dalej gram chłopczyków, ale staruszki też wychodzą mi bardzo dobrze. Najgorzej gra mi się średnicę, czyli dziewczynki”.

alt

Każdy ma swój ślad

Może dla niektórych będzie zaskoczeniem, że aktorzy dubbingowi pracują w studiu pojedynczo. Ich głosy są nagrywane na osobne „tracki”, czyli ślady i dzięki temu można je dowolnie montować, bez obawy, że kwestie się na siebie nałożą. Jednak nie zawsze tak było. Anna Apostolakis wspomina, że, gdy reżyserowała Zofia Dybowska – Aleksandrowicz (od lat sześćdziesiątych do niemal dziewięćdziesiątych) aktorzy nagrywali wspólnie: „W Alejach Niepodległości był SOF – Studio Opracowań Filmowych – i tam siedzieliśmy wszyscy na korytarzu wielką gromadą, w środku siedziała pani reżyser, był pulpit i mikrofony, kierownik wzywał aktorów i wchodziliśmy po dwie, trzy osoby. Jak kilku aktorów miało dialog i jeden się pomylił, to reszta chciała go zabić, bo wszyscy musieli powtórzyć, ponieważ wszystko nagrywało się na jednej taśmie”.

Teraz powtórki zdarzają się rzadziej, ale aktorzy zadają pytanie nie słysząc odpowiedzi i odwrotnie. Reżyser musi więc pilnować, aby intencje i temperatura uczuć pozostały zgodne. Zwłaszcza w scenach miłosnych. „Na przykład w Spider-Manie, którego graliśmy w zeszłym roku pani Monika Dryl i pan Marcin Bosak mieli takie cichutkie, piękne dialogi i jak je połączyliśmy, to oni byli jak jedno ciało, chociaż nagrywali osobno” – wspomina z uśmiechem pani reżyser.

Kadr z filmu „Niesamowity Spider-Man”Polska wersja językowa „Spider – Mana”, „Madagaskaru 3”, czy „Skubanych” powstała w Start International Polska, jednym z najbardziej liczących się (obok Master Film, Sonica czy SDI) studiów dubbingowych w Polsce. To tu właśnie pracuje na co dzień Anna Apostolakis. Gdy się spotkałyśmy, trwało nagranie do animowanej bajki „Lalaloopsy”, która będzie emitowana w Canal Plus. Rolę jednej z ożywionych w magiczny sposób szmacianych lalek, Słoneczki, nagrywa 14-letnia Natalia. Sprawność, z jaką przyjmuje wskazówki i zdolność do improwizacji są zachwycające. Okazuje się, że nastolatka nie jest debiutantką – pracuje w branży od czterech lat. Uczy się także w szkole muzycznej, tak jak wiele młodych osób zajmujących się dubbingiem, bo dobry słuch niezwykle ułatwia tę pracę – pozwala bez trudu zanucić melodię, którą wykonuje postać albo uzyskać synchron, czyli otworzyć i zamknąć usta w tym samym momencie, co bohater na ekranie. Nie jest to jednak wyłącznie kwestia umiejętności aktora. Przydaje się także talent dialogisty, który tłumacząc tekst, nada mu odpowiednią długość i sens. W razie potrzeby Anna Apostolakis i pracujący z nią realizator dźwięku, Jerzy Wierciński poprawiają kwestie a vista.

Srebrne Synchrony

Dubbing nie doczekał się swojej kategorii na najważniejszych festiwalach filmowych. Z odsieczą swoim ulubieńcom przyszli internauci, czyli portale Dubbingpedia, Polski-dubbing.pl i Dubbing.pl, które zorganizowały plebiscyt Srebrne Synchrony 2013. Nominowanych mogli zgłaszać użytkownicy. Wśród produkcji aktorskich najczęściej wymieniane były film „Iron Man 3” (postać graną przez Roberta Downeya Jr. dubbingował Mariusz Bonaszewski) i serial „Szpiedzy w Warszawie” (w roli głównej Andrzej Chyra), zaś wśród produkcji animowanych najczęściej typowano film „Ralph Demolka” (głos Olaf Lubaszenko) i serial „South Park”. Wyniki nie są jeszcze znane, ale niebawem pojawią się na stronach organizatorów.

W jednym z wywiadów Joanna Wizmur powiedziała: „Ideał dubbingu to aktor grający tę postać, którą widać na ekranie, ale przetworzoną przez jego osobowość”. To przetworzenie jest też istotą aktorstwa teatralnego, czy filmowego, więc chyba czas najwyższy uznać sztukę dubbingu za równorzędną kategorię artystyczną i docenić jej twórców – pasjonatów poświęcających pracy całe swoje życie – tak, jak na to zasługują.

KAMILA ŁAPICKA

(teatrolog)

Artykuł ukazał się pierwotnie w 12 numerze (17-30 marca 2014 r.) tygodnika „wSIECI”.

1Wywiad „Dubbing jest sztuką” został przedrukowany na stronach portalu polski-dubbing.pl

 

Dubbingowe premiery
W kinach:

Najbliższe premiery:

  • Castlevania (7 lipca; Netflix)
  • Spider-Man: Homecoming (14 lipca; kino)
  • Valerian i miasto tysiąca planet (4 sierpnia; kino)
  • Thor: Ragnarok (25 października; kino)
  • Dziennik cwaniaczka: Droga przez mękę (3 listopada; kino)
  • Liga Sprawiedliwości (17 listopada; kino)
  • Mikołaj w każdym z nas (24 listopada; kino)
  • Gwiezdne wojny: ostatni Jedi (14 grudnia; kino)
  • Paddington 2 (29 grudnia; kino)
  • Wielka wyprawa Oskara (2017; kino)
  • Czarna Pantera (14 lutego 2018 roku; kino)

Filmy które można obejrzeć online z dubbingiem w usłudze VOD:

Ostatnio na forum
No posts were found
Logowanie